विज्ञान लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा
विज्ञान लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा

१५ जाने, २०११

मूलद्रव्य 'नामा'यण

२०११ हे वर्ष युनायटेड नेशन्सने 'आंतरराष्ट्रीय रसायनशास्त्र वर्ष' (International year of Chemistry) म्हणून घोषित केले आहे. त्यानिमित्त आपल्या दैनंदिन जीवनातील व परिसरातील रसायने आणि रसायनशास्त्र यांची ओळख करून देणारे पाक्षिक सदर, 'रस'आस्वाद, लोकसत्ता दैनिकाच्या 'चतुरंग' पुरवणीत सुरू केले आहे. त्यात १५ जानेवारी रोजी छापून आलेला माझा लेख.

सुप्रसिद्ध फ्रेंच लेखक व्होल्टेर म्हणाला होता, 'What a heavy burden is a name that has become too famous' या उक्तीप्रमाणे सर्वच क्षेत्रातील सुप्रसिद्ध व्यक्तींना आपल्या नाममहात्म्याचे ओझे वहावेच लागते. नाव या गोष्टीविषयी अनेकांची अनेक मते आहेत. नावाविषयीचे बहुधा सगळ्यात जास्त प्रसिद्धी पावलेले विधान हे शेक्सपिअरच्या ज्युलिएट या नायिकेच्या तोंडी असलेले, 'What’s in a name?' हे असावे. कोणी अतिप्रसिद्ध नावाला ओझे मानो किंवा ‘नावात असे आहेच काय’ असा प्रश्न करो, शेवटी प्रत्येक व्यक्तीला, सजीवाला, वस्तूला आणि अमूर्त गोष्टींनाही नाव दिल्याशिवाय काही आपण रहात नाही. संपूर्ण विश्वात विविध रूपात आणि वेगवेगळ्या प्रमाणात अस्तित्त्वात असलेली मूलद्रव्ये (elements) तरी याला अपवाद कशी असतील?

संपूर्ण लेख : http://bit.ly/LS_15_01

२ जाने, २०११

विनाशविरहित विकासवाटा

दिनांक २ जानेवारी २०११च्या लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीमध्ये छापून आलेला माझा लेख,

अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन नुकतेच ठाणे येथे पार पडले. साहित्य संमेलन हा मराठी संस्कृतीचा एक अविभाज्य भाग बनला आहे. त्याला कारणीभूत आहे ते मराठी भषिकांचे आपल्या भाषेवरील निस्सीम प्रेम आणि त्यांची रसिकता! भाषा आणि तिचा अनेकविध पद्धतीने वापर करण्याची क्षमता ही माणसाच्या जीवनाचा एक अतिशय महत्त्वाचा पलू आहे. आपल्या जीवनाचे, असेच अनन्यसाधारण महत्त्व असलेले आणखी एक अंग म्हणजे विज्ञान. आपल्या दैनंदिन जीवनात मोबाइल फोनपासून फ्लायओव्हपर्यंत बहुविध रूपात अवतरणारे विज्ञान! कधी अ‍ॅटॉमिक बॉम्बसारख्या विनाशकारी स्वरूपात, तर कधी एखाद्या  लशीसारख्या जीवनदायी स्वरूपात सामोरे येणारे विज्ञान. पण अशा सर्वव्यापी विज्ञानाची आपण म्हणावी तशी दखल घेत नाही. शाळेत पुढच्या इयत्तेत जाण्यासाठी गरजेचे असल्यामुळे ज्याचा अभ्यास करावा लागतो ते विज्ञान, ही आपल्या मुलांना होणारी विज्ञानाची पहिली ओळख. पण ही ओळख बदलून विज्ञानाबद्दल केवळ लहानग्यांनाच नव्हे, तर सर्वानाच उत्सुकता आणि जवळीक वाटावी- यासाठी महाराष्ट्रात काही संस्था आणि व्यक्ती अनेक वष्रे कार्यरत आहेत. त्यांच्या पुढाकाराने दरवर्षी काही उपक्रम हाती घेतले जातात. त्यापकी एक आणि मोठा  उपक्रम म्हणजे ‘अखिल भारतीय मराठी विज्ञान अधिवेशन’.

संपूर्ण लेख वाचाण्यासाठी ... http://bit.ly/LS_02_01